Σύνθεση, Εκτέλεση και Παραγωγή Μουσικής: John Williams
Κυκλοφορία: Concord Records, 2008
Συνολική Διάρκεια: 77 λεπτά
Είδος Tαινίας: Περιπέτεια

Είκοσι ένα χρόνια πέρασαν από την τελευταία ταινία στην οποία πρωταγωνίστησε η ηρωϊκή φιγούρα του εξερευνητή αρχαιολόγου Indiana Jones. Μετά το θρίαμβο του “Indiana Jones and the Last Crusade” (1989), οι σκέψεις για μια ακόμη ταινία με τον ίδιο ήρωα δεν έφυγαν ποτέ από μυαλό των δημιουργών του, George Lucas και Seven Spielberg. Τα σενάρια που γράφονταν κατά καιρούς απορρίπτονταν το ένα μετά το άλλο, οι φήμες οργίαζαν, ώσπου τελικά έπρεπε να έρθει ο Μάιος του 2008 για να δούμε τη νέα ταινία του αγαπημένου μας κινηματογραφικού ήρωα. Ο τίτλος της “Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull” και η προβολή της αποτέλεσε όχι μόνο ένα σημαντικό κινηματογραφικό γεγονός αλλά συνάμα και ένα μείζον μουσικό δρώμενο. Ο John Williams, μόνιμος μουσικός επιμελητής των ταινιών του Spielberg, επιστρέφει στη δράση ύστερα από τρία χρόνια (τη μεγαλύτερη απουσία στην καριέρα του), καθώς είχε να συνθέσει μουσική για ταινία από το 2005. Θυμίζουμε πως ήταν μια ιδιαίτερα απαιτητική χρονιά για τον πλέον 78χρονο συνθέτη, με τέσσερις ταινίες να προστίθενται στη φιλμογραφία του (“Star Wars Episode III: Revenge of the Sith“, “War of the Worlds“, “Munich“, “Memoirs of a Geisha“). Στο άκουσμα της είδησης ότι ο Williams αναμένεται να γράψει ένα νέο soundtrack για ταινία του Indiana Jones, δεκαεννέα χρόνια μετά την τελευταία φορά, η αναμονή μέχρι να το ακούσουμε ήταν βασανιστική και η προσμονή άνευ προηγουμένου. Ή για την ακρίβεια, υπάρχει παρόμοιο προηγούμενο και αυτό ανήκει πάλι στον Williams. O λόγος για το πιο πολυαναμενόμενο soundtrack όλων των εποχών που δεν ήταν άλλο από το πρώτο soundtrack της προσφατης τριλογίας του Star Wars (Star Wars Episode I: The Phantom Menace).

Με αφορμή τη σύνθεση καινούριας μουσικής για τον Indiana Jones, ο Williams βρίσκει την ευκαιρία να μας θυμίσει μερικά από τα θέματα που είχε γράψει για τις προηγούμενες ταινίες και φυσικά επανέρχεται σε ένα από τα πιο αναγνωρίσημα θέματα που γράφτηκαν στη σύγχρονη ιστορία της μουσικής του σινεμά. Η μουσική εμπειρία που γεύεται ο θεατής όταν για πρώτη φορά ακούει στη σκοτεινή αίθουσα το περίφημο Raiders March (το θέμα του Indiana Jones), είναι πρωτόγνωρη και συνάμα ξεχωριστή. Με αυτό δίνεται το εναρκτήριο λάκτισμα στο CD, ό,τι καλύτερο για μουσικός πρόλογος, μαζί με το οποίο θυμόμαστε το ρομαντικό Marion’s theme, το υπέροχο love theme από τη “Χαμένη Κιβωτό” για τον Iντιάνα και τη Μάριον. Η πρώτη εμφάνιση του Raiders March στην ταινία γίνεται όταν βλέπουμε το καπέλο του Indiana Jones, πριν ακόμη δούμε τον ίδιο επί της οθόνης. Πρόκειται για μια μικρή και πολύ διακριτική αναφορά στο θέμα του. Αργότερα στην ταινία, κατά τη διάρκεια του κυνηγητού στην αποθήκη θα μπορέσουμε να το απολαύσουμε πιο ολοκληρωμένα από το σύνολο της ορχήστρας. Όπως και στις προηγούμενες ταινίες, τα ταξίδια του Indiana Jones απεικονίζονται πάνω στο χάρτη με τη χάραξη μιας κόκκινης γραμμής, ενώ παράλληλα ακούμε μια πιο ταξιδιάρικη παραλλαγή του θέματός του, όπως αυτή που συναντάμε στο κομμάτι “The Journey to Akator” (#7). Από εκεί και πέρα οι αναφορές σε αυτό στην υπόλοιπη ταινία θα είναι σύντομες και σε ήρεμους τόνους.

Ο συνδετικός κρίκος με τις προηγούμενες ταινίες σε μουσικό επίπεδο εμπλουτίζεται και με άλλες γνώριμες μελωδίες. Όταν στην αρχή της ταινίας η πλοκή ξεκινάει από μια πελώρια μυστική αποθήκη του αμερικανικού στρατού στην οποία αναπαύεται η Κιβωτός, η μουσική συνοδεία καθώς ανοίγει η είσοδος της αποθήκης δεν είναι άλλη από το χαρακτηριστικό θέμα της Κιβωτού που είχαμε ακούσει στην ταινία “Indiana Jones and the Raiders of the Lost Ark” (1981). Με αυτό ξεκινάει το κομμάτι “The Spell of the Skull” (#6), που γενικά ντύνει με θαυμάσιο τρόπο τις σκηνές στην αποθήκη, όπου οι Σοβιετικοί αναζητούν κάποιο άγνωστο αντικείμενο. Η μυστηριώδης ατμόσφαιρα της μουσικής είναι σε απόλυτη αντιστοιχία με τις εικόνες, ενώ η εμφάνιση ενός μοτίβου δράσης προς το τέλος του κομματιού ανεβάζει την ένταση και κορυφώνει το μυστήριο κατά τρόπο ιδανικό. Μια ακόμη σημαντική αναφορά σε μουσική από προηγούμενη ταινία του Indiana Jones, που όμως δε συμπεριλήφθηκε στο CD, είναι το θέμα του Αγίου Δισκοπότηρου από την ταινία “Indiana Jones and the Last Crusade” (1989) και το ακούμε σε μια απαλή και μελαγχολική εκτέλεση καθώς ο Ιντιάνα χαζεύει τη φωτογραφία του πατέρα του και νοσταλγεί τις κοινές τους περιπέτειες.

Περνώντας στο φρέσκο θεματικό υλικό που ζωντανεύει μέσα από τις παρτιτούρες του Williams, θα λέγαμε πως συνοψίζεται σε τρεις κύριες μουσικές ενσαρκώσεις: του κρυστάλλινου κρανίου, του ατίθασο νέου Mutt (Shia LaBeouf) και της Ρωσίδας συνταγματάρχου Irina Spalko (Cate Blanchett). Παρόλο που το σκεπτικό που οδήγησε το συνθέτη να γράψει αυτά τα θέματα όπως τελικά τα έγραψε είναι πάντα ενδιαφέρον, αυτό δεν έπεται ότι το αποτέλεσμα είναι και εξ’ ορισμού αξιομνημόνευτο. Φυσικά, μιλάμε για ένα συνθέτη που έχει γράψει τα περισσότερα διάσημα και άμεσα αναγνωρίσημα θέματα από οποιονδήποτε άλλο, αλλά κοιτώντας τη θεματική βάση του soundtrack με τα ίδια μέτρα και σταθμά που κοιτάει κανείς τα προηγούμενα soundtracks του Indiana Jones, το ρεαλιστικό συμπέρασμα στο οποίο καταλήγει είναι πως πρόκειται για ένα αποτέλεσμα λιγότερο… κρυστάλλινο. Το αγνώστου προελεύσεως κρυστάλλινο κρανίο με την εξωγήινη όψη έχει το δικό του θέμα, ιδιαίτερα απλό σε δομή, που ξεκινάει με ένα απόκοσμο ηλεκτρονικό μοτίβο, το οποίο στη συνέχεια ερμηνεύει η ορχήστρα. Ο τρόπος που εκδηλώνεται το μοτίβο βαίνει συνεχώς αυξανόμενος σε ένταση. Εκτός από το κομμάτι “Call of the Crystal” (#2), όπου έχουμε την πιο ολοκληρωμένη εμφάνιση του θέματος, θα το συναντήσουμε στα περισσότερα κομμάτια του CD. Είτε στην ηλεκτρονική εκδοχή του, είτε στην ορχηστρική, αποπνέει μια αύρα εξωγήινου μυστηρίου, χωρίς ωστόσο να μένει στη μνήμη του ακροατή, όπως τα κύρια θέματα των προηγούμενων soundtracks του Indiana Jones.

Ο νεαρός με το όνομα Mutt, που συναντά στο διάβα του ο Ιντιάνα και καταλήγει να γίνει ο συνοδοιπόρος του στις περιπέτειες που θα ακολουθήσουν, έχει τη δική του μουσική μεταχείριση που συνοψίζεται στο κομμάτι “The Adventures of Mutt” (#3). H θαραλλέα συμπεριφορά του χαρακτήρα και ο αυθορμητισμός του όπως παρουσιάζονται στην ταινία (τη μια στιγμή κρεμιέται από δέντρα και την άλλη ξιφομαχεί με μια συνταγματάρχη), θύμισαν στον Williams τον ηρωϊσμό του Robin Hood. Έτσι λοιπόν, η μουσική που έγραψε για τον Mutt διακατέχεται από εύθυμη σκερτσόζικη διάθεση που συμβαδίζει με το νεανικό του ταμπεραμέντο. Για όσους έχουν μια οικειότητα με προηγούμενες δουλειές του συνθέτη, θα βρούν αρκετές στυλιστικές ομοιότητες με τις ανάλαφρες χιουμοριστικές στιγμές από τη μουσική των “Hook”, “Harry Potter” και “Home Alone 2”. Η συνταγματάρχης με την οποία τολμάει να τα βάλει ο Mutt ακούει στο όνομα Irina Spalko, την οποία ερμηνεύει λαμπρά η Cate Blanchett. Παρόλο που αποτελεί τον κακό της υπόθεσης και θα περιμέναμε μια αντίστοιχη μουσική σκιαγράφιση, ο Williams θα κάνει εδώ την έκπληξη: δε θα προσεγγίσει το χαρακτήρα της με βάση την ιδιότητά της (η κακή Ρωσίδα συνταγματάρχης), αλλά με βάση το φύλο της και τον ψυχρό αισθησιασμό που αποπνέει. Αυτό που είδε ο συνθέτης στην Irina Spalko είναι το μουσικό συνώνυμο μιας μοιραίας γυναίκας, σαν τις ντίβες των ταινιών της δεκαετίας του ’40, και το απέδωσε με ένα σέξι θέμα με ατμόσφαιρα film noir. Σε μια προσπάθεια για να γράψει μουσική για μια κινηματογραφική ηρωϊδα του σήμερα, θέλησε να τιμήσει τις μουσικές συνήθειες μιας άλλης κινηματογραφικής εποχής. Η παραπάνω προσέγγιση φαίνεται απροσδόκητη καθώς το πιθανότερο είναι ότι αν η μουσική για την Irina δεν επικεντρωνόταν συγκεκριμένα στο προσωπό της, αλλά γενικά ήταν ρωσικής μιλιταριστικής ταυτότητας, τότε πιθανόν το αποτέλεσμα να έμενε περισσότερο στη μνήμη μας. Το “Irina’s Theme” (#4) κάνει την εμφάνισή του στην ταινία αμέσως μόλις αντικρίζουμε τη συνταγματάρχη, αλλά και αργότερα όταν μιλάνε γι’ αυτή ο Ιντιάνα και οι πράκτορες του FBI.

Αυτό που απολαμβάνουμε στο CD του “Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull”, όπως και στα άλλα που προηγήθηκαν, είναι τα κομμάτια δράσης. Το πιο εντυπωσιακό από αυτά είναι το “The Jungle Chase” (#10) που καλύπτει το τελικό στάδιο του κυνηγητού στη ζούγκλα. Πρόκειται για τις πιο χορταστικές σκηνές δράσης της ταινίας, με ένα ανελέητο κυνηγητό γεμάτο ανατροπές. Επομένως, ο ρόλος της μουσικής σε αυτές τις σκηνές είναι να απογειώσει την αδρεναλίνη του θεατή και το καταφέρνει με το παραπάνω. Ο Williams γράφει ένα περιπετειώδες κομμάτι που βασίζεται στο Raiders March και στα θέματα των Mutt και Irina αντίστοιχα. Προσέξτε πόσο θαυμάσια έχει μετατρέψει το θέμα της Irina σε μοτίβο δράσης στην αρχή του κομματιού! Στο “Grave Robbers” (#12) η δράση αποκτά έθνικ πινελιές με διάφορα κρουστά, ενώ στο “Ants!” (#16) έχουμε ένα ακόμη καλογραμμένο δείγμα μουσικής περιπέτειας. Οι ήρωες της ταινίας προσπαθούν να ξεφύγουν από ένα είδος σαρκοφάγων μυρμηγκιών και η μουσική του Williams τονίζει από τη μία την αγωνιώδη τους προσπάθεια και από την άλλη τον τρόμο που αυτά προκαλούν. Οι ρυθμοί αγγίζουν φρενήρη όρια καθώς η μουσική ακολουθεί κατά πόδας την κίνηση των μυρμηγκιών και τις ανατριχιαστικές σκηνές που ακολουθούν όταν κατασπαράζουν κάποιον.

Όπως ίσως πρόσεξαν κάποιοι από την ταινία, υπάρχουν αρκετά κομμάτια όπου μουσικά δε συμβαίνει κάτι το αξιοπρόσεκτο. Κυρίως αναλώνονται σε υποτονικές ατμοσφαιρικές στιγμές που δεν προσθέτουν κάτι στη μουσική εμπειρία από το CD. Ο λόγος για τα κομμάτια “Orellana’s Cradle” (#11), “Secret Doors and Scorpions” (#14) και “Oxley’s Dilemma” (#15). Για τις σκηνές που διαδραματίζονται στο Περού, η μουσική αλλάζει άρδην ατμόσφαιρα στο κομμάτι “The Journey to Akator” (#7) και αποκτά χαρούμενους λατινοαμερικάνικους ρυθμούς. Καθώς ο Indiana Jones βρίσκεται μια ανάσα από τη λύση του αινίγματος γύρω από το κρυστάλλινο κρανίο, η μουσική συνοδεία του “Hidden Treasure and the City of Gold” (#13) μας προϊδεάζει για τις αποκαλύψεις που έρχονται: μετά από μια πληθωρική εκτέλεση του Crystal Skull theme ακολουθεί μια εξαιρετική μουσική σεκάνς που ξεκινάει με βιολιά και σταδιακά χτίζεται σε όγκο μέχρι το καθηλωτικό φινάλε του κομματιού, υποδηλώνοντας την κρισιμότητα των όσων συμβαίνουν επί της οθόνης. Ανάλογο καθηλωτικό φινάλε θα έχουμε και στο κομμάτι “The Departure” (#18), όταν πλέον θα έχουν γίνει οι αποκαλύψεις γύρω από το μυστήριο που περιβάλλει το κρυστάλλινο κρανίο. Στο κομμάτι “Finale” (#19) έχουμε τη μουσική των τίτλων τέλους της ταινίας όπου παρελαύνουν όλα τα θέματα που ακούστηκαν νωρίτερα στο CD. Στο τελευταίο λεπτό του κομματιού ο Williams μας επιφυλάσσει μια έκπληξη: μια αλλαγμένη έκδοση του Raiders March που για πρώτη φορά ηχογραφείται και με αυτήν τελειώνει η μουσική περιήγηση σε μια ακόμη περιπέτεια του θρυλικού αρχαιολόγου. Το πόσο τυχαία είναι αυτή η κίνηση μένει να αποδειχθεί στην επόμενη ταινία Indiana Jones, όποτε αυτή πραγματοποιηθεί. Θα έχει ενδιαφέρον να δούμε αν ο Williams θέλησε να μας προϊδεάσει για κάτι ή απλά πρόκειται για ένα μουσικό “αστείο”…

Συμπερασματικά:

Αξιολογώντας κανείς τη μουσική του “Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull”, γρήγορα διαπιστώνει πως πρόκειται για μια ποιοτική δουλειά που είναι γραμμένη με τον επαγγελματισμό και την εμπειρία του κορυφαίου εν ζωή συνθέτη. Σαν ένα soundtrack περιπέτειας, γενικά, αποτέλεσε μία από τις πιο ενδιαφέρουσες και καλογραμμένες δουλείες μέσα στο 2008. Από την άλλη μεριά, οι συγκρίσεις με τα soundtracks από τις προηγούμενες ταινίες του Indiana Jones είναι αναπόφευκτες και δεν ευνοούν τη μουσική του “Crystal Skull”. Ένας ουσιαστικός λόγος γι’ αυτό είναι η απουσία αξιομνημόνευτων νέων θεμάτων. Όσο λειτουργικά και ικανοποιητικά κι αν είναι τα θέματα του Mutt, της Ιrina Spalko και του κρυστάλλινου κρανίου, είναι γεγονός ότι κανένα δεν καταφέρνει να ξεχωρίσει όπως εκείνα που έγραφε κάποτε ο συνθέτης για τον Indiana Jones. Αν, πριν ακούσετε το soundtrack της ταινίας, κάποιος σας πει ότι το Marion’s theme κλέβει την παράσταση επειδή κανένα από τα νέα θέματα δεν καταφέρνει να ξεχωρίσει, θα τον πιστέψετε; Σίγουρα όχι! Όμως, αυτό συνέβει τελικά. Στο άκουσμα του soundtrack από μια καινούρια ταινία Indiana Jones είναι σα να συναντάς έναν καλό φίλο μετά από πολλά χρόνια. Μπορεί να έχει μεγαλώσει και να τον έχει αλλάξει το πέρασμα του χρόνου, αλλά παραμένει πάντα ο καλός φίλος από τα παλιά που θέλουμε πολύ να δούμε. Κάτι ανάλογο ισχύει και με τη μουσική του John Williams: μπορεί να μην έχει τη μαγεία και τον κλασικό αέρα των προηγούμενων soundtracks, αλλά παραμένει ένα διασκεδαστικό soundtrack που το ακούς ξανά και ξανά χωρίς να το βαριέσαι.

Aξιολόγηση μουσικής (ως προς το είδος): * * * *
Aξιολόγηση μουσικής (γενικά): * * * 1/2

Λίστα Κομματιών:

01. Raiders March (5:05)
02. Call of the Crystal (3:49)
03. The Adventures of Mutt (3:12)
04. Irina’s Theme (2:26)
05. The Snake Pit (3:15)
06. The Spell of the Skull (4:24)
07. The Journey to Akator (3:07)
08. A Whirl Through Academe (3:33)
09. “Return” (3:11)
10. The Jungle Chase (4:22)
11. Orellana’s Cradle (4:22)
12. Grave Robbers (2:28)
13. Hidden Treasure and the City of Gold (5:13)
14. Secret Doors and Scorpions (2:17)
15. Oxley’s Dilemma (4:45)
16. Ants! (4:14)
17. Temple Ruins and the Secret Revealed (5:51)
18. The Departure (2:26)
19. Finale (9:19)

bold επισημαίνονται τα καλύτερα κομμάτια του CD.

Σχετικά με τη συσκευασία:

Αρκετά ικανοποιητική η εμφάνιση και το περιεχόμενο της συσκευασίας του CD. Όπως αναμένεται, υπάρχει το καθιερωμένο σημείωμα του σκηνοθέτη, στο οποίο αναφέρεται στο συνθέτη και τη μουσική του. Στο εσωτερικό αναγράφεται η χρονική διάρκεια των κομματιών. Η πλαστική θήκη της συσκευασίας είναι της νέας μορφής “slipcase digipak”, που έχουν αρχίσει να υιοθετούν δυστυχώς όλο και περισσότερες εταιρίες.

Ακούστε το κομμάτι “Raiders March” (#1):

Ακούστε το κομμάτι “The Journey to Akator” (#7):

Aκούστε το συνθέτη να μιλάει για τη μουσική της ταινίας:

Δείτε το trailer της ταινίας:

Σχετικά με τις διαφημίσεις